Etap rejonowy konkursu odbędzie się 25.03.2026 r. (środa) o godz. 9.00.
Obowiązuje zakres wiedzy i umiejętności wskazany do etapu szkolnego oraz dodatkowa
wiedza pozyskana w oparciu o literaturę obowiązującą w etapie rejonowym.
Etap rejonowy:
• Zagadnienia obowiązujące na etapie szkolnym:
• legendarni władcy Polski wg Galla Anonima
• pochodzenie nazwy dynastii Piastów
• Mieszko I i Dobrawa
• plemiona i tereny włączone do państwa Mieszka I
• chrzest Mieszka - początek chrztu Polski: przypuszczalna data i miejsce (źródła), pierwszy biskup, znaczenie chrześcijaństwa dla rozwoju państwa polskiego
• próba rozszerzenia chrześcijaństwa na ziemie pogańskich Prusów przez Bolesława Chrobrego. Misja i śmierć św. Wojciecha
• kanonizacja św. Wojciecha i jego pochówek w Gnieźnie fundamentem niezależnej organizacji kościelnej w Polsce oraz królestwa polskiego
• zjazd gnieźnieński i jego znaczenie: utworzenie metropolii w Gnieźnie i nowych biskupstw w Krakowie, Kołobrzegu i Wrocławiu, oprócz biskupstwa poznańskiego; symboliczna koronacja Bolesława Chrobrego przez cesarza Ottona III
• powiększenie państwa Bolesława Chrobrego na wschód, południe i zachód
• pierwsze koronacje w Polsce: Bolesław Chrobry i Mieszko II
• kryzys i odbudowa państwa Piastów po śmierci Chrobrego, rola św. Stanisława i jego kultu
• władcy Polski z dynastii Piastów
• najazdy tatarskie i zagrożenie krzyżackie. Bitwa pod Legnicą; utrata Pomorza Gdańskiego 1308/1309
• Władysław Łokietek - twórca odrodzonego królestwa polskiego. Kraków nową siedzibą władcy i miejscem koronacji
• Kazimierz Wielki i jego rola w odbudowie i umocnieniu państwa polskiego. Przyłączenie Rusi Halickiej. Lokacja nowych miast. Utworzenie Akademii Krakowskiej
• Andegawenowie na polskim tronie: Ludwik Węgierski i Jadwiga, związki z Piastami
• Unia w Krewie, chrzest Jagiełły i ślub z Jadwigą, chrzest i koronacja Jagiełły
• władcy Polski z dynastii Jagiellonów
• skuteczna chrystianizacja Litwy w obrządku rzymskokatolickim pod panowaniem królowej Jadwigi i Jagiełły od 1386 r.
• historia powstania i rozwoju Wielkiego Księstwa Litewskiego: pierwsza wzmianka o Litwie w Roczniku z Quedlinburga 9 marca 1009 r., główne ziemie litewskie: Żmudź i Auksztota
• nieudana próba chrystianizacji Litwy: Mendog
• historyczni władcy Litwy i ich polityka oraz związki z Polską: Trojden, Gedymin, Kiejstut, Olgierd, Jagiełło, Witold
• rywalizacja Litwy z Moskwą o ziemie ruskie po upadku Rusi Kijowskiej, włączenie Tweru, Pskowa, Smoleńska, Nowogrodu i innych księstw, wreszcie Kijowa
do państwa litewskiego, cerkiew prawosławna w Wielkim Księstwie Litewskim
• zagrożenie ze strony Krzyżaków i Kawalerów Mieczowych dla ziem litewskich
• pierwsze biskupstwo rzymskokatolickie w Wilnie 1387
• unia realna Korony Polskiej i Wlk. Księstwa Litewskiego
• ważniejsze wojny państwa polsko - litewskiego z krzyżakami i Moskwą w czasach Jagiellonów i ich skutki
• źródła do najdawniejszej historii Polski: kroniki Galla Anonima, Wincentego Kadłubka, dzieła Jana Długosza, Roczniki (m.in. Świętokrzyski), żywoty świętych
Ważne daty;
• 14.04.966r., 1000, 1025, 1076, 1138, 1226, 1240/1241, 1295, 1320, 1364, 1370,
15.02.1386, 1387, 15.07.1410, 1454 - 1466, 1525, 1569, 1572
oraz dodatkowo :
• Jadwiga Andegaweńska jako łącznik między Piastami, Andegawenami i Jagiellonami
• rola Jadwigi w chrystianizacji Litwy
• pobożność jadwiżańska - połączenie życia kontemplacyjnego i aktywnego , splecione
litery M i M (Maria i Marta)
• odzyskanie Rusi Halickiej dla Królestwa Polskiego
• pokojowa polityka w stosunkach z krzyżakami
• decydująca rola przy odnowieniu Akademii Krakowskiej, przekazanie klejnotów
• daty: 18 II 1374r., 15(16) X 1384r., 14 VIII 1385r., 18 II 1386r., II 1387r., 1391r.,
11 I 1397r., 22 VI 1399r., 13 VII 1399r., 17 VII 1399r. 19 VII 1399r., 1400r.
Linki:
Piotr Stefaniak BYŁA I MARIĄ, I MARTĄ ŚWIĘTA JADWIGA D’ANJOU (1374–1399)
